10 lời khuyên chiến lược sở hữu trí tuệ cho khởi nghiệp công nghệ (P1)

Tuy nhiên, sở hữu trí tuệ thường là tài sản quý giá nhất của một khởi nghiệp công nghệ. Bảo vệ sở hữu trí tuệ có thể là điều cần thiết để có  được vốn đầu tư mạo hiểm hoặc ngăn chặn các đối thủ cạnh tranh không lành mạnh với bạn. Dưới đây là 10 chiến lược SHTT quan trọng đối với một khởi nghiệp công nghệ.

1. TÁCH BẠCH VIỆC LÀM VỚI Ý TƯỞNG MỚI CỦA BẠN

Thật mạo hiểm khi từ bỏ một mức lương hiện tại và lao vào rủi ro với một công ty khởi nghiệp mà không được trả lương. Tuy nhiên, một trong những cạm bẫy lớn nhất ở khởi nghiệp là khi người sáng lập bắt đầu thực hiện ý tưởng mới của mình trong lúc họ đang làm việc cho người khác.

Xung đột nghĩa vụ có thể gây nguy hiểm cho tài sản trí tuệ của công ty mới của bạn. Điều quan trọng là phải biết những gì đã được thực hiện, những nguồn lực nào đã được sử dụng và nơi công việc sáng lập được thực hiện. Biết nghĩa vụ công việc của bạn, bao gồm các  nghĩa vụ liên quan đến chuyển nhượng sở hữu trí tuệ và không cạnh tranh. Hầu hết các công ty sẽ yêu cầu nhân viên của họ ký Thỏa
thuận chuyển nhượng bảo mật và sáng chế, trong đó nhân viên thừa nhận và đồng ý rằng mọi ý tưởng và phát minh mới được phát triển bởi nhân viên liên quan đến hoạt động kinh doanh của chủ lao động đều thuộc sở hữu của chủ lao động

Trừ khi một nhà tuyển dụng chấp thuận rõ ràng các dự án phụ (mà không yêu cầu quyền sở hữu), còn không thì việc sử dụng các nguồn lực và thời gian của công ty để làm một công việc khác ngoài công việc hàng ngày của bạn là một ý tưởng tồi. Rất nhiều người không muốn nói với chủ lao động về ý tưởng mới của họ và giữ kín dự án của họ. Đây có thể là một vấn đề khúc mắc, đặc biệt nếu doanh nghiệp mới có liên quan gần đến hoạt động kinh doanh của chủ lao động.

2. ĐỪNG ĐỂ NGƯỜI KHÁC KHIẾU NẠI QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ HOẶC CÔNG TY CỦA BẠN

Một số ý tưởng mới tốt nhất được phát triển qua các cuộc thảo luận với bạn bè, trong phòng ký túc xá hoặc với các doanh nhân khác trên bàn rượu hoặc cà phê. Tính không chính thức của các cuộc thảo luận này thường khiến mọi người cùng nhau nộp đơn xin tài trợ, liên kết với nhau dưới dạng đồng sáng lập và trao đổi qua loa về tỷ lệ cổ phần.

Khi bạn thực sự có một người đồng sáng lập, bạn hoàn toàn phải đồng ý về các điều khoản trong mối quan hệ của bạn với người đồng  sáng lập. Không làm như vậy có thể gây ra vấn đề lớn sau này. Theo một cách nào đó, hãy nghĩ về thỏa thuận của người sáng lập như một hình thức thỏa thuận tiền hôn nhân.

Dưới đây là các điều khoản thỏa thuận chính bạn cần giải quyết trong một số loại thỏa thuận sáng lập bằng văn bản:

• Ai giữ bao nhiêu phần trăm của công ty?
• Tỷ lệ sở hữu phần trăm phải giữ dựa trên việc tham gia liên tục vào doanh nghiệp?
• Vai trò và trách nhiệm của những người sáng lập là gì?
• Nếu một người sáng lập rời đi, công ty hoặc người sáng lập khác có quyền mua lại cổ phần của người sáng lập đó không? Với giá nào?
• Dự kiến thời gian cam kết với doanh nghiệp của mỗi người sáng lập?

• Những người sáng lập được hưởng mức lương thế nào (nếu có)? Và có thể thay đổi ra sao?
• Các quyết định quan trọng và quyết định hàng ngày của doanh nghiệp được đưa ra như thế nào (bỏ phiếu đa số, bỏ phiếu nhất trí, hoặc một số quyết định nhất định chỉ do CEO)?
• Trong hoàn cảnh nào người sáng lập có thể bị loại bỏ như một nhân viên của doanh nghiệp? (Thông thường, đây sẽ là quyết định của
Hội đồng quản trị của công ty.)
• Những tài sản hoặc tiền mặt mà mỗi người sáng lập đóng góp hoặc đầu tư vào doanh nghiệp là gì?
• Việc bán doanh nghiệp sẽ được quyết định như thế nào?
• Điều gì xảy ra nếu một người sáng lập không sống như kỳ vọng theo thỏa thuận của người sáng
lập? Nó được giải quyết như thế nào? (Một cách tiếp cận ưa thích là cho mọi tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài ràng buộc bí mật.)
• Mục tiêu và tầm nhìn tổng thể cho doanh nghiệp là gì?
• Liệu tất cả mọi người đều đồng ý rằng tất cả tài sản trí tuệ đều thuộc sở hữu của công ty, còn nếu không, công ty làm thế nào để đảm bảo quyền sử dụng công nghệ được phát triển vì lợi ích của mình? 

Những hiểu biết không chính thức hoặc mơ hồ mà không được ghi chép cẩn thận sẽ đầy nguy hiểm. Đối với bạn bè và người quen, hãy cẩn thận trong việc thảo luận về cổ phần sở hữu và chia sẻ thông tin. Giữ hồ sơ về nơi xuất phát các ý tưởng, cũng như của bất kỳ loại thảo luận về cổ phần. Nếu một đề xuất được gửi đến các nguồn tài trợ tiềm năng, tốt nhất là giữ một bản sao vì các nhà đầu tư trong tương lai có thể muốn thông tin đó Và đây là phần khó: nếu mọi thứ thay đổi cùng với người bạn hoặc đồng hành với bạn (và nếu bạn
không có kế hoạch chia tay), hãy đảm bảo bạn truyền đạt một thông điệp bằng văn bản thể hiện rõ sự hiểu biết của bạn về ý tưởng của bạn, cái gì là của bạn và cái gì là của họ. Hãy nhớ rằng, nếu bạn có một ý tưởng hàng tỷ đô la, sẽ rẻ hơn và hiệu quả hơn về chi phí khi giải quyết các loại vấn đề này ngay từ đầu thay vì khi bạn nộp đơn xin IPO hoặc sắp bán công ty.

3. CÓ NHỮNG NGƯỜI ĐÓNG GÓP TÀI SẢN TRÍ TUỆ CỦA HỌ CHO CÔNG TY

Một số bên liên quan khác nhau có thể đóng góp tài sản trí tuệ cho công ty mới của bạn. Ngoài ra, đổi mới sáng tạo thường xảy ra trước khi thành lập công ty. Nói chung, quyền sở hữu trí tuệ thuộc về cá nhân đã tạo ra công trình ngay từ đầu, không có thỏa thuận ngược lại. Hơn nữa, ở một số nơi, luật pháp cho phép nhân viên tự phát triển sáng chế giữ quyền sở hữu trí tuệ và quyền chuyển nhượng miễn là nhân viên không sử dụng thiết bị, vật tư hoặc phương tiện của công ty. Các thỏa thuận bằng văn bản có thể đảm bảo rằng tất cả các quyền được giao cho công ty. Trong thực tế, một thỏa thuận bằng văn bản là cần thiết cho một số loại chuyển nhượng sở hữu trí tuệ.

Đảm bảo rằng một startup sở hữu quyền sở hữu trí tuệ là rất quan trọng. Điều quan trọng là xác định rõ ai sở hữu những gì. Một công ty khởi nghiệp nên thực hiện các bước sau để đảm bảo sở hữu tài sản trí tuệ cần thiết cho hoạt động kinh doanh của mình:

• Bất kỳ tài sản trí tuệ nào được tạo ra trước khi thành lập nên được chuyển giao cho công ty thông qua một thỏa thuận bằng văn bản. Thông thường, việc chuyển nhượng xảy ra để đổi lấy cổ phiếu trong công ty hoặc lấy tiền.

• Tất cả nhân viên nên ký các thỏa thuận Bảo mật và Chuyển giao Phát minh yêu cầu chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ như một điều kiện làm việc

• Tất cả các nhà tư vấn / nhà thầu độc lập nên ký thỏa thuận nêu rõ nghĩa vụ giao quyền sở hữu trí tuệ mà họ phát triển cho công ty cho  công ty.

• Bất kỳ đối tác kinh doanh hoặc các nỗ lực phát triển chung nên nêu rõ các quyền sở hữu của các đối tác kinh doanh, bao gồm cả quyền sở hữu của nỗ lực phát triển chung.

Những thỏa thuận này cũng cần có những điều sau đây:

• Hiểu rằng thông tin bí mật của công ty chỉ được sử dụng vì lợi ích của công ty;
• Yêu cầu công bố về bất kỳ ý tưởng, phát minh và khám phá nào liên quan đến thỏa thuận hoặc việc làm; và 
• Tuyên bố rõ ràng về quyền sở hữu đối với các ý tưởng, phát minh và khám phá

4. ĐÁNH GIÁ TÀI SẢN CỐT LÕI CỦA BẠN VÀ QUYẾT ĐỊNH LOẠI BẢO VỆ TÀI SẢN TRÍ TUỆ BẠN CẦN

Tiền mặt là vua khi khởi nghiệp. Luôn ý thức việc giảm thiểu tốc độ chi tiêu, các công ty khởi nghiệp công nghệ có thể bị trì hoãn đầu tư vào bảo vệ sở  hữu trí tuệ. Đối với những người không cố gắng bảo vệ tài sản trí tuệ, họ sẽ cảm thấy đây là việc làm phức tạp và tốn kém. Các công ty khởi nghiệp cuối cùng thường bị mất quyền sở hữu trí tuệ do bỏ bê bảo vệ công việc khó khăn của họ.

Một số kỹ thuật đơn giản và hiệu quả có thể giảm thiểu sự lo lắng nhưng vẫn giúp bảo vệ tài sản cốt lõi. Điểm khởi đầu tốt là đánh giá  nghiêm túc giá trị của công ty bạn và tài sản trí tuệ đặc biệt quan trọng đối với các đánh giá giá trị. Loại đánh giá này rất hữu ích trong việc huy động vốn và có thể rất quan trọng trong việc bảo vệ tài sản cốt lõi của bạn.

Các công ty đôi khi nghĩ rằng bảo vệ bằng sáng chế là cách duy nhất để bảo vệ bản thân. Các công ty khởi nghiệp công nghệ thường bỏ qua giá trị của tài sản trí tuệ không phải là bằng sáng chế. Mặc dù bằng sáng chế có thể cực kỳ có giá trị, nhưng nó không nhất thiết đảm bảo rằng sản phẩm của công ty là sản phẩm tốt hoặc sẽ bán tốt. Bí mật thương mại, chính sách an ninh mạng, thương hiệu và bản quyền đều có thể là các hình thức sở hữu trí tuệ có thể được bảo vệ. Dành một ít thời gian để đánh giá giá trị của công ty và cách tốt nhất để bảo vệ nó, có thể rất quan trọng trong một chặng đường dài 

Dưới đây tóm tắt các loại tài sản trí tuệ.
• Bằng sáng chế. Bằng sáng chế là sự bảo vệ tốt nhất bạn có thể nhận được cho một sản phẩm mới. Một bằng sáng chế trao cho nhà phát minh quyền ngăn chặn người khác thực hiện, sử dụng hoặc bán đối tượng được cấp bằng sáng chế được mô tả bằng lời trong tuyên bố của bằng sáng chế. Các vấn đề chính trong việc xác định liệu bạn có thể nhận được bằng sáng chế hay không là: (1) Chỉ có phương án cụ thể của một ý tưởng, công thức hoặc sản phẩm là có thể được cấp bằng sáng chế; (2) sáng chế phải mới hoặc mới lạ; (3) phát minh chưa được cấp bằng sáng chế hoặc mô tả trong một ấn phẩm in trước đó; và (4) sáng chế phải có một số mục đích hữu ích. Quá trình được
cấp bằng sáng chế có thể mất vài năm và rất phức tạp. Bạn thường cần một luật sư bằng sáng chế để viết đơn xin cấp bằng sáng chế cho bạn.

• Bản quyền tác giả. Bản quyền bao gồm các tác phẩm gốc của tác giả, như nghệ thuật, bản sao quảng cáo, sách, bài báo, âm nhạc, phim ảnh, phần mềm, …. Bản quyền cho chủ sở hữu quyền độc quyền tạo bản sao của tác phẩm và chuẩn bị các tác phẩm phái sinh (như phần tiếp theo hoặc sửa đổi) dựa trên công việc. 

• Thương hiệu. Quyền thương hiệu bảo vệ giá trị biểu tượng của một từ, tên, ký hiệu hoặc thiết bị mà chủ sở hữu nhãn hiệu sử dụng để xác định hoặc phân biệt hàng hóa của nó với các hàng hóa khác. Bạn có quyền đối với nhãn hiệu bằng cách thực sự sử dụng nhãn hiệu trong thương mại. Bạn không cần phải đăng ký nhãn hiệu để có quyền đối với nó, nhưng việc đăng ký sẽ mang lại một số lợi thế.

• Nhãn hiệu dịch vụ. Nhãn hiệu dịch vụ giống với thương hiệu và được sử dụng để xác định dịch vụ

• Bí mật thương mại. Bí mật thương mại có thể là một tài sản lớn cho các công ty khởi nghiệp. Chúng có hiệu quả về chi phí và tồn tại miễn là bí mật thương mại duy trì trạng thái bí mật và có được giá trị thông qua tính bí mật của nó. Quyền bí mật thương mại cho phép chủ sở
hữu quyền hành động chống lại bất kỳ ai vi phạm thỏa thuận hoặc quan hệ bí mật, hoặc đánh cắp hoặc sử dụng các biện pháp không phù hợp khác để có được thông tin bí mật. Bí mật thương mại có thể bao gồm từ các chương trình máy tính đến danh sách khách hàng cho đến công thức của Coca-Cola.

• Thỏa thuận bảo mật. Những thỏa thuận này cũng được gọi là Thỏa thuận không tiết lộ (NDA). Mục đích của thỏa thuận là cho phép người nắm giữ thông tin bí mật (như sản phẩm hoặc ý tưởng kinh doanh) chia sẻ nó với bên thứ ba. Nhưng sau đó, bên thứ ba có nghĩa vụ giữ bí mật thông tin và không sử dụng nó dưới bất kỳ hình thức nào, trừ khi được chủ sở hữu thông tin cho phép. Thường có các ngoại lệ tiêu chuẩn cho các nghĩa vụ bảo mật (chẳng hạn như nếu thông tin đã có trong phạm vi công cộng).

• Thỏa thuận bảo mật cho nhân viên và tư vấn viên. Mỗi nhân viên và chuyên gia tư vấn nên được yêu cầu ký một thỏa thuận như đề cập ở chiến lược 3 ở trên.

• Điều khoản dịch vụ và Chính sách bảo mật. Nếu bạn là một công ty tiến hành kinh doanh trên internet, điều quan trọng là phải có một điều khoản thỏa thuận dịch vụ giới hạn những gì người dùng có thể hoặc không thể làm trên trang web của bạn và với thông tin trên trang web của bạn. Liên quan chặt chẽ ở đây là Chính sách quyền riêng tư của bạn, quy định những biện pháp bảo vệ quyền riêng tư nào cho người dùng của bạn. 

Biết được tài sản trí tuệ của bạn và cách nó được bảo vệ thường là một vấn đề rất quan trọng đối với các nhà đầu tư và người mua. Những tài sản này thường cần được tiết lộ thông qua "lịch trình tiết lộ". Để đảm bảo công ty biết nó có những gì, cần giữ các bản sao của mọi thứ trong phòng dữ liệu trực tuyến, bao gồm:

• Bằng sáng chế và đơn xin cấp bằng sáng chế (bao gồm số bằng sáng chế, phạm vi quyền hạn được bảo hiểm, hồ sơ, đăng ký và ngày cấp). 

• Thỏa thuận chuyển nhượng bảo mật và sáng chế với nhân viên và chuyên gia tư vấn.
• Thương hiệu và nhãn hiệu dịch vụ.
• Bí mật thương mại chính và bí quyết độc quyền.
• Giấy phép công nghệ từ bên thứ ba cho công ty bán hàng.
• Giấy phép công nghệ từ công ty bán hàng cho bên thứ ba.
• Phần mềm và cơ sở dữ liệu.
• Hợp đồng quy định bồi thường cho bên thứ ba về các vấn đề tài sản trí tuệ.
• Phần mềm nguồn mở được sử dụng trong (hoặc được sử dụng để tạo) các sản phẩm và dịch
vụ của người bán.
• Khiếu nại vi phạm sở hữu trí tuệ, bao gồm bất kỳ vụ kiện hoặc trọng tài sở hữu trí tuệ nào.
• Danh sách tên miền.
• Những những trở ngại về IP
• Mã nguồn hoặc ký tự mã đối tượng.
• Tài khoản truyền thông xã hội (Twitter, Facebook, LinkedIn, v.v.)