.jpg)
Ảnh: Bryce Durbin / TechCrunch
Trước đây, những công ty được săn đón nhất thường huy động nhiều vòng vốn liên tiếp trong thời gian ngắn với mức định giá tăng dần. Tuy nhiên, việc liên tục gọi vốn khiến nhà sáng lập bị phân tâm khỏi hoạt động phát triển sản phẩm. Vì vậy, các quỹ dẫn dắt vòng (lead VC) đã thiết kế một cấu trúc định giá mới, về bản chất gộp hai chu kỳ gọi vốn thành một vòng duy nhất.
Một ví dụ gần đây là vòng Series A của Aaru - startup nghiên cứu khách hàng tổng hợp (synthetic-customer research). Theo The Wall Street Journal, vòng gọi vốn do Redpoint Ventures dẫn dắt, trong đó Redpoint đầu tư phần lớn khoản vốn ở mức định giá 450 triệu USD. Sau đó, quỹ này rót thêm một phần nhỏ ở mức định giá 1 tỷ USD, và các nhà đầu tư khác tham gia ở cùng mức giá 1 tỷ USD. TechCrunch là đơn vị đầu tiên đưa tin về thương vụ của Aaru, bao gồm cả cấu trúc định giá nhiều tầng này.
Cách làm này cho phép những startup “hot” như Aaru tự nhận mình là kỳ lân - tức được định giá trên 1 tỷ USD - dù phần lớn cổ phần thực tế được mua ở mức giá thấp hơn.
Ông Jason Shuman, đối tác tại Primary Ventures, nhận định: “Điều này cho thấy thị trường cạnh tranh khốc liệt đến mức nào giữa các quỹ đầu tư để giành được thương vụ. Nếu con số định giá công bố đủ lớn, đó cũng là chiến lược hiệu quả để khiến các VC khác e dè khi rót vốn cho những công ty xếp thứ hai hoặc thứ ba.”
Mức định giá “headline” (công bố chính thức) khổng lồ tạo ra hình ảnh về một người chiến thắng trên thị trường, dù giá vốn bình quân mà quỹ dẫn dắt bỏ ra thấp hơn đáng kể.
Nhiều nhà đầu tư cho biết với TechCrunch rằng cho đến gần đây, họ chưa từng gặp thương vụ nào mà nhà đầu tư dẫn dắt lại chia vốn đầu tư theo hai mức định giá khác nhau trong cùng một vòng gọi vốn.
Ông Wesley Chan, đồng sáng lập và đối tác điều hành tại FPV Ventures, cho rằng chiến thuật định giá này là dấu hiệu của hành vi mang tính “bong bóng”. “Bạn không thể bán cùng một sản phẩm với hai mức giá khác nhau. Chỉ có hãng hàng không mới làm được điều đó,” ông nói.
Thông thường, nhà sáng lập sẽ dành mức giá ưu đãi cho các VC hàng đầu vì sự tham gia của họ là tín hiệu mạnh mẽ đối với thị trường, giúp thu hút nhân tài và dòng vốn trong tương lai.
Tuy nhiên, do nhiều vòng gọi vốn hiện nay rơi vào tình trạng “oversubscribed” (cầu vượt cung), các startup tìm cách đáp ứng nhu cầu dư thừa: thay vì từ chối nhà đầu tư, họ cho phép tham gia ngay lập tức nhưng với mức giá cao hơn đáng kể. Các nhà đầu tư này chấp nhận trả mức giá cao vì đó là cách duy nhất để có mặt trong danh sách cổ đông của một công ty đang được săn đón.
Một ví dụ khác là Serval - startup cung cấp dịch vụ IT help desk ứng dụng AI. Theo The Wall Street Journal, trong khi Sequoia Capital tham gia với mức giá thấp nhất ở định giá 400 triệu USD, thì đến tháng 12, Serval công bố vòng Series B trị giá 75 triệu USD, định giá công ty ở mức 1 tỷ USD.
Mặc dù mức định giá “headline” cao có thể giúp thu hút nhân tài và tạo ấn tượng với khách hàng doanh nghiệp - những người có thể xem công ty có vị thế thị trường mạnh hơn đối thủ - chiến lược này cũng tiềm ẩn rủi ro.
Dù mức định giá thực tế (blended valuation) thấp hơn 1 tỷ USD, các startup này sẽ phải huy động vòng tiếp theo ở mức cao hơn con số công bố; nếu không, họ sẽ rơi vào “down round” - tức gọi vốn ở mức định giá thấp hơn vòng trước - điều có thể gây tác động tiêu cực, theo ông Shuman.
Các công ty hiện đang được săn đón, nhưng có thể đối mặt với thách thức bất ngờ khiến việc duy trì mức định giá cao trở nên khó khăn. Trong một vòng down round, tỷ lệ sở hữu của nhà sáng lập và nhân viên bị pha loãng nhiều hơn, đồng thời có thể làm suy giảm niềm tin của đối tác, khách hàng, nhà đầu tư tương lai và ứng viên tiềm năng.
Ông Jack Selby, Giám đốc điều hành tại Thiel Capital và nhà sáng lập Copper Sky Capital, cảnh báo các nhà sáng lập rằng việc chạy theo định giá quá cao là “trò chơi nguy hiểm”, nhắc lại đợt điều chỉnh thị trường đầy đau đớn năm 2022 như một bài học. “Khi bạn tự đặt mình trên sợi dây ở độ cao như vậy, việc ngã xuống là điều rất dễ xảy ra,” ông nói.
(Theo TechCrunch)
