.png)
Một công ty spinout từ Carnegie Mellon University đang hướng tới việc xác định những bệnh nhân có nguy cơ cao mắc ung thư phổi, gan và tuyến tụy bằng trí tuệ nhân tạo. Ảnh: Tom Werner/Getty Images
Theo một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí y khoa truy cập mở Cureus, khoảng 80% đến 85% các trường hợp ung thư tuyến tụy chỉ được chẩn đoán khi căn bệnh nguy hiểm và có tỷ lệ tử vong cao này đã tiến triển đến giai đoạn muộn. Ung thư phổi và ung thư gan cũng thường có triệu chứng mơ hồ hoặc nhẹ, dễ khiến bệnh bị che giấu cho đến khi đã quá muộn.
Hiện nay, một công ty spinout từ Carnegie Mellon University đang đặt mục tiêu xác định những bệnh nhân có nguy cơ cao mắc ung thư phổi, gan và tuyến tụy bằng trí tuệ nhân tạo. Xlue Inc. đang huấn luyện công cụ dự đoán ung thư của mình trên hàng triệu hồ sơ bệnh án của bệnh nhân, nhằm phát hiện các tín hiệu có liên quan đến khả năng phát triển ung thư trong tương lai.
“Về cơ bản, mô hình này mô phỏng lại toàn bộ tiến trình sức khỏe của bệnh nhân,” ông Chenyan Xiong, đồng sáng lập Xlue và phó giáo sư tại Trường Khoa học Máy tính của Carnegie Mellon University, cho biết. “Mô hình sẽ có khả năng dự đoán những bệnh nhân nào có nguy cơ ung thư cao hơn,” qua đó cho phép bác sĩ điều trị khuyến nghị thực hiện các xét nghiệm sàng lọc tiếp theo để chẩn đoán sớm.
Đối với những bệnh nhân chưa từng có tiền sử ung thư, công cụ CATCH-FM của Xlue đạt độ chính xác dự đoán khoảng 50%. Với các bệnh nhân đã từng mắc ung thư, tỷ lệ dự đoán chính xác nguy cơ tái phát đạt 70%, theo ông Xiong.
Y học được xem là một trong những lĩnh vực hứa hẹn nhất để ứng dụng AI. Các nhà cung cấp dịch vụ y tế hiện mới bắt đầu thử nghiệm AI trong các ứng dụng như lập hồ sơ bệnh án hoặc ghi nhận nội dung trao đổi trong các buổi khám bệnh. Tuy nhiên, công nghệ dự đoán của Xlue cho thấy tiềm năng thực sự của AI trong việc tạo ra bước thay đổi lớn đối với ngành chăm sóc sức khỏe.
Cách tiếp cận của Xlue cũng có thể giúp tiết kiệm chi phí: theo một nghiên cứu năm 2021 đăng trên tạp chí American Health & Drug Benefits, chi phí trung bình mà các công ty bảo hiểm phải chi trả để điều trị một bệnh nhân ung thư tuyến tụy di căn có bảo hiểm thương mại dao động từ 95.000 đến 116.000 USD.
Việc sàng lọc ba loại ung thư này có thể cải thiện đáng kể sức khỏe cộng đồng. Chẳng hạn, việc triển khai rộng rãi chương trình chụp nhũ ảnh (mammography) đã giúp giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú từ 8% đến 40%, theo Centers for Disease Control and Prevention.
Xlue hiện có 6 nhân viên và được tách ra từ Carnegie Mellon University vào năm 2025. Công ty chưa có lãi và đã huy động được 1,5 triệu USD trong vòng gọi vốn sớm từ bạn bè và gia đình.
Theo ông Xiong, công ty đã huấn luyện công cụ dự đoán của mình bằng hồ sơ bệnh án điện tử của hàng triệu bệnh nhân trong suốt hai thập kỷ, dựa trên một cơ sở dữ liệu lớn về yêu cầu thanh toán chăm sóc sức khỏe quốc gia của Đài Loan. Đồng thời, Xlue cũng đang thảo luận để quét và phân tích các hồ sơ y tế ngoại tuyến đã được ẩn danh do hệ thống bệnh viện UPMC - hệ thống chăm sóc sức khỏe lớn nhất bang Pennsylvania - lưu trữ.
Ông Xiong cho biết công nghệ của Xlue cũng có thể được điều chỉnh để xác định những bệnh nhân có nguy cơ cao bị đột quỵ hoặc đau tim.
“Chăm sóc phòng ngừa là điểm khởi đầu của chúng tôi,” ông nói. “Việc can thiệp sẽ khá đơn giản nếu bệnh được phát hiện đủ sớm.”
(Theo The Journal-Courier)
