Trong một quý mà gần hai phần ba vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu đổ vào chỉ bốn công ty, rất dễ bỏ qua nhiều doanh nghiệp khác đang nhận tài trợ để giải quyết những vấn đề thú vị. Tuy nhiên, chỉ trong tháng vừa qua, chúng tôi đã ghi nhận năm công ty đang làm việc trên các vấn đề từ phà và tàu hỏa sạch hơn đến AI nền tảng cho thực vật. Hãy cùng xem xét kỹ hơn.
55 triệu USD cho thẻ tín dụng được bảo chứng bằng quyền tài nguyên
Tài nguyên thiên nhiên có thể là tài sản tài chính vô cùng giá trị, nhưng bạn không thể dùng quyền khai thác dầu hay nước để mua thực phẩm hàng tuần.
Đó là vấn đề mà một startup fintech có trụ sở tại Dallas đang tìm cách giải quyết. Frontlands gần đây đã huy động 50 triệu USD trong một vòng nợ từ StarMesa Capital để cung cấp thẻ tín dụng cho các hộ gia đình tại Mỹ sở hữu quyền khai thác tài nguyên như dầu mỏ, khí tự nhiên, năng lượng mặt trời, gió hoặc nước.
“Đối với hàng triệu chủ sở hữu quyền tài nguyên tại Mỹ, đây là một trong những tài sản giá trị nhất của gia đình. Nhưng họ cũng giống như nhiều người Mỹ khác, thường phải chịu dư nợ thẻ tín dụng với lãi suất hơn 25%,” CEO Frontlands, ông Brandon Cotter, cho biết trong một tuyên bố. “Trong lịch sử, các chủ sở hữu có rất ít lựa chọn để khai thác giá trị bị ‘mắc kẹt’ trong quyền tài nguyên của họ mà không phải bán đi.”
Công ty cho biết hệ thống AI của họ kết hợp học máy, dữ liệu sản lượng, lịch sử chi trả tiền bản quyền, điều khoản hợp đồng thuê, dự báo giá hàng hóa, dữ liệu địa chất và phân tích đường cong suy giảm truyền thống để tự động hóa quy trình thẩm định tín dụng. Trong khi các tổ chức cho vay truyền thống gặp khó khăn khi định giá tài nguyên thiên nhiên làm tài sản thế chấp, Frontlands cho biết quy trình của họ thường đưa ra quyết định cấp tín dụng ngay trong ngày.
Khoản tín dụng mới này bổ sung cho vòng gọi vốn cổ phần 5,5 triệu USD được công bố vào tháng 12 từ các nhà đầu tư mạo hiểm như Cambrian Ventures, Fiat Ventures, Wischoff Ventures và Lime Rock Partners.
Frontlands cho biết hạn mức tín dụng trung bình tại các thị trường ban đầu - Texas, Pennsylvania, New Mexico, North Dakota, Wyoming và Oklahoma - vượt 30.000 USD. Công ty dự kiến ra mắt sản phẩm thẻ tín dụng vào mùa hè này, hợp tác với ngân hàng bảo trợ TransPecos Banks tại Texas.
Frontlands cũng cho biết họ dự kiến huy động vòng Series A vào cuối năm nay.
“Mục tiêu của chúng tôi không phải là làm tăng thêm nợ,” Cotter nói. “Nhưng cơ hội giúp khách hàng thoát khỏi nợ thẻ tín dụng lãi suất cao - và tạo con đường hướng tới sự ổn định tài chính lớn hơn - là rất đáng kể.”
Dữ liệu từ Crunchbase cho thấy đầu tư vào startup fintech đạt mức cao nhất nhiều năm vào năm 2025, dù vẫn thấp hơn đỉnh trước đó. Nhiều công ty được tài trợ mạnh trong các quý gần đây đã áp dụng AI vào các quy trình vốn thủ công hoặc phức tạp trong ngành dịch vụ tài chính.
32 triệu USD cho phà điện “bay” phục vụ đi lại
Tại thời điểm viết bài, giá dầu dao động quanh mức 100 USD/thùng - giảm so với đỉnh cao vài tuần trước nhưng vẫn thuộc mức cao nhất trong nhiều năm, trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, khoản gọi vốn 30 triệu euro (khoảng 32 triệu USD) gần đây của nhà sản xuất tàu điện Thụy Điển Candela trở nên rất kịp thời. Công ty có trụ sở tại Stockholm sản xuất các tàu điện “bay” dùng làm phà đi lại. Khác với tàu truyền thống, chúng sử dụng cánh ngầm điều khiển bằng máy tính để nâng thân tàu lên khỏi mặt nước, giúp giảm lực cản đáng kể và tiết kiệm tới 80% năng lượng - cho phép di chuyển nhanh hơn, êm hơn và không phát thải so với phà diesel truyền thống.
“Xét về mặt vật lý, tàu thuyền gần như không thay đổi trong hàng trăm năm,” nhà sáng lập kiêm CEO Gustav Hasselskog cho biết. “Chúng tôi đang tái định nghĩa vận tải đường thủy bằng cách tạo ra một loại phương tiện hoàn toàn mới. Điều này giúp các thành phố tận dụng tối đa đường thủy, đồng thời thoát khỏi ‘bẫy chi phí nhiên liệu hóa thạch’ vốn cản trở hiệu quả khai thác trước đây.”
Các tàu P-12 của công ty đã được triển khai làm phà đi lại tại Stockholm, Gothenburg, Oslo và Trondheim.
Vòng gọi vốn mới do nhánh International Finance Corp. của Ngân hàng Thế giới dẫn dắt, cùng sự tham gia của các nhà đầu tư trước đó như EQT Ventures, SEB Private Equity, KanDela và Ocean Zero LLC.
Nguồn vốn sẽ chủ yếu được sử dụng để xây dựng nhà máy thứ hai tại Ba Lan. Candela cho biết đã có hơn 65 tàu được đặt hàng và kế hoạch triển khai tại các thị trường như Ấn Độ - nơi đội tàu 10 chiếc P-12 dự kiến rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay Navi Mumbai vào trung tâm thành phố từ khoảng 2 giờ xuống còn 35 phút - Trung Đông và Đông Nam Á.
Khoản đầu tư này diễn ra trong bối cảnh nguồn vốn cho startup công nghệ sạch đang suy giảm. Theo Crunchbase, tổng vốn đầu tư vào startup công nghệ sạch đạt 26,9 tỷ USD năm 2025, giảm 23% so với cùng kỳ và là mức thấp nhất kể từ năm 2020.
30 triệu USD để điện khí hóa tàu hỏa bằng pin và microgrid
Từ đường thủy, hãy chuyển sang đường sắt với một công ty khác vừa huy động vốn đáng kể nhằm “xanh hóa” hệ thống giao thông lâu đời.
Voltify, startup có trụ sở tại Philadelphia, cho biết tháng trước đã huy động 30 triệu USD vòng seed do Fortescue Future Industries (Úc) và quỹ đầu tư Aleph (Israel) dẫn dắt, nhằm phát triển phương thức cung cấp năng lượng mới cho tàu chở hàng, tránh chi phí cao của điện khí hóa truyền thống.
Công ty định vị công nghệ của mình như giải pháp khử carbon cho một trong những hệ thống vận tải hiệu quả nhất thế giới nhưng vẫn phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch. Mục tiêu của họ là giải quyết điểm yếu lớn của ngành đường sắt: phụ thuộc nặng vào diesel. Riêng tại Bắc Mỹ, sáu nhà khai thác đường sắt lớn nhất chi khoảng 11 tỷ USD mỗi năm cho nhiên liệu diesel, trong khi điện khí hóa toàn bộ mạng lưới có thể tiêu tốn hơn 1.000 tỷ USD, theo Voltify.
Thay vì dây điện trên cao, Voltify đang phát triển hệ thống kết hợp toa tàu trang bị pin và công nghệ cho phép sạc khi tàu đang di chuyển. Mục tiêu là giúp các nhà vận hành giảm phát thải và chi phí nhiên liệu mà không cần cải tạo hạ tầng quy mô lớn.
Cách tiếp cận này - sử dụng pin di động và sạc phân tán qua microgrid - nhằm giảm chi phí bằng cách nâng cấp tàu hiện có và xây dựng hệ thống năng lượng cục bộ thay vì tái thiết toàn bộ mạng lưới.
CEO kiêm đồng sáng lập Daphna Langer cho biết công ty đã ký thỏa thuận thử nghiệm có trả phí với một tuyến đường sắt loại 1, nhưng không tiết lộ khách hàng do thỏa thuận bảo mật.
Bà cũng chia sẻ trên LinkedIn rằng việc gọi vốn cho công ty giao thông trong bối cảnh hiện tại là rất khó khăn. “Huy động vốn trong lĩnh vực phần cứng và ngành truyền thống là thách thức. Đây không phải lĩnh vực ‘hot’, không có FOMO, nên chúng tôi phải tập trung vào chỉ số và triển khai nhanh. Với hợp tác từ một số trong top 5 công ty đường sắt lớn nhất thế giới và danh mục đơn hàng lớn, chúng tôi quyết tâm tăng tốc mạnh mẽ.”
7 triệu USD cho AI nền tảng trong sinh học
Theo Crunchbase, vốn đầu tư vào startup AI mô hình nền tảng tăng vọt quý vừa qua, đạt 178 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn vốn này đổ vào các “ông lớn” như OpenAI và Anthropic xây dựng mô hình AI tạo sinh đa dụng.
Living Models, startup có trụ sở tại Paris và Berkeley, cho rằng các mô hình này còn thiếu hụt cho khoa học tự nhiên. Công ty đã huy động 7 triệu USD vòng seed tháng trước để phát triển AI nền tảng cho sinh học, được huấn luyện trên DNA, RNA và dữ liệu “omics” thay vì văn bản của con người.
Dòng mô hình transformer đầu tiên của công ty mang tên Botanic, được huấn luyện trên dữ liệu của 43 loài thực vật. Living Models cho biết họ bắt đầu với ngành cây trồng thương mại - một thị trường toàn cầu lớn, có dữ liệu dồi dào, hạ tầng nghiên cứu vững chắc và ít rào cản pháp lý hơn so với dược phẩm.
“Sinh học thực vật hội tụ ba yếu tố khiến nó trở thành lĩnh vực lý tưởng cho mô hình nền tảng sinh học: dữ liệu gen dồi dào, nhu cầu thương mại rõ ràng và vòng phản hồi giữa dự đoán và kiểm chứng thực tế đã được thiết lập,” công ty cho biết.
Ngành hạt giống toàn cầu hiện do một số ít tập đoàn lớn chi phối như Bayer CropScience, Corteva Agriscience, Syngenta, BASF và Limagrain - những công ty chi hàng tỷ USD mỗi năm cho nghiên cứu lai tạo.
“Sinh học là bài toán thông tin ở mọi quy mô, từ tế bào đến hệ sinh thái. Dữ liệu gen đã tồn tại, điều còn thiếu là kiến trúc mô hình đủ khả năng học ở quy mô lớn,” CTO kiêm đồng sáng lập Leonard Strouk cho biết. “Chúng tôi bắt đầu với thực vật vì dữ liệu phong phú và chu kỳ lai tạo là nút thắt rõ ràng, nhưng cách tiếp cận này có thể áp dụng rộng hơn.”
Vòng gọi vốn do Artesian VC, Asterion Ventures, GrainCorp và The Galion Project dẫn dắt, cùng sự tham gia của Station F và Berkeley SkyDeck Fund.
2,1 triệu USD cho thiết bị đeo kích thích não bộ
Mỗi năm, hàng tỷ USD được chi cho trị liệu và các phương pháp điều trị sức khỏe tâm thần, nhưng việc đo lường tiến triển vẫn còn khó khăn.
Đó là một trong những vấn đề mà startup Mave Health tại San Francisco muốn giải quyết với thiết bị đeo dạng tai nghe điều biến thần kinh, được cho là giúp giảm căng thẳng, cải thiện khả năng tập trung và tâm trạng, đồng thời đo lường sức khỏe tâm thần một cách định lượng hơn.
Thiết bị của Mave sử dụng kích thích dòng điện một chiều xuyên sọ (tDCS), một kỹ thuật không xâm lấn đưa dòng điện thấp vào não thông qua các điện cực đặt trên da đầu nhằm điều chỉnh hoạt động thần kinh. Công nghệ này nhìn chung được coi là an toàn khi người trưởng thành sử dụng theo hướng dẫn trong môi trường kiểm soát.
Thiết bị đeo điều biến thần kinh của Mave. (Ảnh cung cấp)
Công ty tháng trước đã huy động 2,1 triệu USD vòng seed do Blume Ventures dẫn dắt, với sự tham gia của các nhà đầu tư cá nhân, trong đó có Dhaval Shroff - người đứng đầu AI Autopilot tại Tesla.
Đáng chú ý, Mave cho biết họ không có kế hoạch xin phê duyệt thiết bị y tế từ FDA cho sản phẩm có giá 495 USD này. Thay vào đó, công ty định vị thiết bị như một công cụ chăm sóc sức khỏe mà người dùng có thể sử dụng hàng ngày để cải thiện tinh thần và theo dõi hiệu quả của trị liệu tâm lý hoặc các phương pháp khác.
“Nếu bạn hỏi một nhà tâm lý học làm thế nào để biết một người có tiến bộ hay không, câu trả lời thường là không phải về tiến bộ mà là về quá trình […] Nhưng với người bị trầm cảm dành nhiều thời gian cho trị liệu, tiến bộ là điều quan trọng. Vậy làm sao để biết họ có tiến bộ hay không? Ngay cả những câu hỏi cơ bản này cũng chưa có lời giải,” đồng sáng lập Dhaval Jain chia sẻ với TechCrunch.
Khoản đầu tư vào Mave diễn ra trong bối cảnh nguồn vốn cho các công ty sức khỏe và thể chất đang suy giảm, dù một số nhà sản xuất thiết bị đeo như Whoop và Oura vẫn huy động được nguồn vốn đáng kể trong những năm gần đây.
(Theo Crunchbase News)
