25 tuổi đứng sau startup bán dẫn được định giá hơn 1 tỷ USD
Khởi nghiệp trong một trong những ngành đòi hỏi nhiều vốn và công nghệ nhất thế giới, James Dacombe đang trở thành cái tên đáng chú ý trong giới startup Anh. Ở tuổi 25, doanh nhân trẻ này đã đưa Olix, công ty bán dẫn mới thành lập năm 2024, vượt mức định giá 1 tỷ USD.
Theo các tài liệu được Financial Times tiếp cận, Olix vừa huy động 220 triệu USD trong vòng gọi vốn do Hummingbird Ventures tại London dẫn dắt. Sau thương vụ, startup có trụ sở tại London được định giá hơn 1 tỷ USD, chính thức bước vào nhóm “kỳ lân” công nghệ.
James Dacombe, nhà sáng lập Olix, startup bán dẫn AI của Anh được định giá hơn 1 tỷ USD sau vòng gọi vốn 220 triệu USD.
Tính cả các vòng trước, Olix đã huy động khoảng 250 triệu USD từ những nhà đầu tư như Plural, Vertex Ventures, LocalGlobe và Entrepreneurs First. Riêng Hummingbird Ventures từng đầu tư vào nhiều tên tuổi công nghệ như Kraken, Revolut và Deliveroo.
Con số 250 triệu USD đáng chú ý bởi Olix mới được thành lập khoảng hai năm và vẫn hoạt động tương đối kín tiếng. Công ty trước đây mang tên Flux Computing, tập trung vào một trong những bài toán khó nhất của làn sóng trí tuệ nhân tạo hiện nay: làm thế nào để vận hành các mô hình AI nhanh hơn nhưng với chi phí tính toán thấp hơn.
Olix không lựa chọn đối đầu với Nvidia bằng cách đơn thuần tạo ra một GPU tương tự. Thay vào đó, startup của James Dacombe muốn xây dựng một kiến trúc bộ xử lý mới dành cho AI inference - quá trình mô hình AI sử dụng những gì đã học để xử lý yêu cầu và đưa ra kết quả.
Thị trường này ngày càng trở nên quan trọng khi các hệ thống AI thế hệ mới không chỉ trả lời câu hỏi đơn giản mà còn có khả năng lập luận, viết mã, thực hiện nghiên cứu và hoàn thành những chuỗi nhiệm vụ phức tạp. Những tác nhân AI như Claude Code của Anthropic hay các công cụ nghiên cứu chuyên sâu vì vậy có thể đòi hỏi lượng tài nguyên tính toán lớn hơn đáng kể so với thế hệ chatbot trước.
Khi số người sử dụng và lượng tác vụ AI tăng lên, chi phí inference trở thành bài toán lớn đối với các doanh nghiệp công nghệ. Đây chính là khoảng trống mà Dacombe và Olix muốn khai thác.
Nvidia đang giữ vị thế rất lớn trong hạ tầng tính toán AI, khiến việc trực tiếp cạnh tranh với hãng trở thành bài toán đặc biệt khó đối với những startup có nguồn lực hạn chế.
Trong nhiều năm, không ít công ty bán dẫn đã tìm cách xây dựng sản phẩm cạnh tranh bằng cách điều chỉnh hoặc phát triển kiến trúc xoay quanh mô hình GPU. Nhưng Olix lại đặt cược vào một hướng khác.
Theo giới thiệu của công ty, startup đang phát triển một “thế hệ bộ gia tốc hoàn toàn mới”, hướng đến hiệu năng cao hơn và giảm bớt những ràng buộc chuỗi cung ứng đang tồn tại đối với các bộ xử lý AI.
Trọng tâm của Olix là một bộ xử lý kỹ thuật số quang học cùng kiến trúc bộ nhớ và kết nối mới. Dù thay đổi cách phần cứng hoạt động, công ty đặt mục tiêu vẫn duy trì khả năng tương thích với những mô hình AI hiện có, yếu tố quan trọng nếu muốn thuyết phục khách hàng chuyển sang một nền tảng tính toán mới.
Jonathan Heiliger, đối tác điều hành tại Vertex Ventures và từng phụ trách hạ tầng tại Facebook, cho rằng một trong những điểm nghẽn lớn của AI hiện nay chính là lượng năng lực tính toán cần thiết để vận hành mô hình ở quy mô lớn.
Theo ông, cách tiếp cận dựa trên GPU hiện nay thường tạo ra sự đánh đổi giữa tốc độ và chi phí. Olix muốn giải quyết đồng thời cả hai vấn đề bằng cách thiết kế lại kiến trúc từ nền tảng thay vì tiếp tục tối ưu một hệ thống sẵn có.
Nếu hướng đi này thành công, startup có thể tìm được vị trí trong thị trường inference đang tăng trưởng nhanh. Tuy nhiên, đây đồng thời là một canh bạc công nghệ lớn bởi thiết kế một kiến trúc chip mới, đưa nó vào sản xuất và xây dựng hệ sinh thái phần mềm đủ sức cạnh tranh đều đòi hỏi nguồn lực rất lớn.
Theo các nguồn tin thân cận được dẫn lại, Olix được kỳ vọng có thể giao những sản phẩm đầu tiên cho khách hàng ngay trong năm tới. Công ty hiện chưa bình luận về vòng huy động vốn mới.
James Dacombe đã khởi nghiệp từ tuổi thiếu niên
Điểm khiến câu chuyện của Olix càng được chú ý nằm ở tuổi đời của người sáng lập. James Dacombe mới 25 tuổi nhưng đây không phải startup đầu tiên của anh.
Dacombe đồng thời là CEO của CoMind, một startup công nghệ tập trung vào giám sát não bộ. Anh bắt đầu xây dựng doanh nghiệp này từ khi còn ở tuổi thiếu niên và CoMind đã huy động được khoảng 100 triệu USD.
Việc chuyển từ công nghệ giám sát não bộ sang bán dẫn AI cho thấy phạm vi tham vọng khá lớn của doanh nhân trẻ người Anh. Với Olix, Dacombe lựa chọn một thị trường thậm chí còn tốn kém và khó thâm nhập hơn, nơi những doanh nghiệp mới phải cạnh tranh với các tập đoàn sở hữu nguồn lực hàng chục tỷ USD.
Jonathan Heiliger nhận định AI inference đòi hỏi ngành công nghiệp phải suy nghĩ lại về cách thiết kế chip từ nền tảng. Theo ông, việc tái cấu trúc một hệ thống ở quy mô như vậy rất khó, nhưng Dacombe cùng đội ngũ đang triển khai với tốc độ nhanh ngay cả khi so với những công ty có nguồn lực lớn hơn nhiều lần.
Thực tế, lịch sử ngành bán dẫn cho thấy huy động được hàng trăm triệu USD mới chỉ là bước đầu. Việc biến nguồn vốn thành một con chip có hiệu năng thực tế đủ tốt, sản xuất được ở quy mô lớn và thuyết phục khách hàng thay đổi hạ tầng mới là thử thách quyết định.
Cho đến nay, chưa có startup nào thực sự làm suy yếu đáng kể vị thế của Nvidia trong thị trường hạ tầng AI. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của nhu cầu inference đang khiến giới đầu tư quay trở lại với các công ty thiết kế chip mới.
Một ví dụ là Cerebras tại California, công ty đã công bố vòng gọi vốn 1 tỷ USD, với mức định giá 23 tỷ USD. D-Matrix, một startup khác tại Silicon Valley cũng tập trung vào AI inference, đã huy động khoảng 450 triệu USD.
Những con số này cho thấy cuộc đua tìm kiếm kiến trúc tính toán mới cho AI đang thu hút lượng vốn ngày càng lớn, dù đây vẫn là một trong những lĩnh vực có mức độ rủi ro cao nhất của ngành công nghệ.
Đối với giới đầu tư Anh, Olix còn mang một ý nghĩa khác. Trong khi phần lớn hạ tầng AI hiện nằm trong tay các doanh nghiệp Mỹ, một startup bán dẫn có khả năng phát triển công nghệ lõi ngay tại London có thể giúp Anh giành thêm vị trí trong chuỗi giá trị AI toàn cầu.
Tuy nhiên, khoảng cách về nguồn lực vẫn rất lớn. Các công ty bán dẫn tại Thung lũng Silicon có khả năng huy động những vòng vốn hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD, trong khi hệ sinh thái startup chip tại Anh có quy mô nhỏ hơn đáng kể.
Với Olix, 250 triệu USD vốn huy động tạo ra nguồn lực ban đầu đáng kể, nhưng đồng thời đặt lên vai James Dacombe áp lực phải chứng minh một công nghệ chưa được kiểm chứng rộng rãi trên thị trường.
Startup không chỉ phải tạo ra một con chip hoạt động được. Sản phẩm còn phải chứng minh lợi thế về tốc độ, chi phí, khả năng tương thích và độ ổn định đủ lớn để các khách hàng AI cân nhắc thay đổi hạ tầng đang sử dụng.
Đó cũng là lý do tham vọng “nhanh hơn và rẻ hơn Nvidia” hiện vẫn nên được nhìn nhận như mục tiêu mà Olix đang hướng tới, thay vì kết quả đã được xác nhận.
Dù vậy, việc một doanh nhân 25 tuổi có thể huy động 250 triệu USD, đưa startup thành lập năm 2024 vượt mức định giá 1 tỷ USD đã là một dấu mốc đáng chú ý.
Sau CoMind, James Dacombe tiếp tục đặt cược vào một bài toán khó hơn nhiều với Olix. Nếu công nghệ của startup thực sự tạo được bước nhảy về hiệu năng và chi phí inference, khoản đầu tư hàng trăm triệu USD hiện nay có thể giúp công ty chen chân vào một trong những thị trường giá trị nhất của kỷ nguyên AI.
Còn ở thời điểm hiện tại, câu chuyện của Dacombe mới đi qua giai đoạn đầu: một nhà sáng lập 25 tuổi, một startup tỷ USD và khoản vốn 250 triệu USD được đặt cược vào tham vọng thiết kế lại cách những mô hình AI được vận hành.
(Theo: Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam)
